KIỂM TRA GIÁ THÀNH DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CÁN BỘ THUẾ – CỰC HAY
Bài viết dưới đây Kế toán hà nội xin chia sẻ bài viết KIỂM TRA GIÁ THÀNH DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CÁN BỘ THUẾ – CỰC HAY. Các bạn hãy cùng tham khảo thêm nhé.
KIỂM TRA GIÁ THÀNH DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CÁN BỘ THUẾ – CỰC HAY
Trong mắt cơ quan thuế, giá thành không chỉ là con số, mà là “tấm gương” phản chiếu toàn bộ hoạt động thật của doanh nghiệp: quy trình sản xuất, mức tiêu hao vật tư, quản lý kho, sử dụng nhân công, thậm chí cả mức độ trung thực trong báo cáo tài chính.
Một kế toán có thể “làm đẹp số liệu”, nhưng hệ thống giá thành thì không thể nói dối.
Chỉ cần vài dấu hiệu là cán bộ thuế biết ngay: “Doanh nghiệp này đang làm giá thành theo kiểu đối phó.”
Dưới đây là những dấu hiệu mà cơ quan thuế soi đầu tiên, và những doanh nghiệp mắc phải những lỗi này gần như 100% bị ấn định thuế, loại chi phí, hoặc xuất toán giá vốn.
Tôi sẽ cố gắng chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế đã tiếp xúc nhiều đoàn thanh tra thuế 1 cách đầy đủ và cô đọng nhất giúp mn có gốc nhìn mới
>>Xem thêm: PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHI PHÍ CÔNG TRÌNH TRONG KẾ TOÁN XÂY DỰNG
- Bắt đầu từ bảng cân đối số phát sinh – khi TK 154… trống trơn
Lần đầu nhìn vào bảng cân đối số phát sinh, cán bộ thuế không cần xem gì cao siêu.
Chỉ cần liếc qua tài khoản 154.
Doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp làm dịch vụ nhiều công đoạn, mà tháng nào TK 154 cũng không có số dư, kết chuyển sạch bong sang 632, thì trong đầu người làm thuế sẽ tự bật lên câu hỏi:
“Ở đây không có dở dang à? Hay là giá thành đang được chia theo kiểu ‘có bao nhiêu đẩy hết cho xong’?”
Thực tế, rất ít doanh nghiệp sản xuất mà cuối kỳ lại không còn dở dang: nguyên vật liệu đang gia công, hàng nửa thành phẩm, công đoạn dở… Nếu 154 tháng nào cũng bằng 0, hoặc chỉ một con số tròn trĩnh, quá đẹp, thì đó không phải bằng chứng chắc chắn doanh nghiệp gian lận, nhưng là dấu hiệu rất mạnh để đoàn thuế đi sâu tiếp vào giá thành.
- Khi kế toán nói: “Em tính giá thành dựa vào hóa đơn đầu ra là chính…”
Đây là câu trả lời mà nhiều kế toán vô tư nói, nhưng lại là “đèn đỏ” dưới mắt cán bộ thuế.
Có doanh nghiệp khi được hỏi:
“Em mô tả quy trình tính giá thành bên mình đi?”
Kế toán trả lời rất chân thành:
“Dạ, mỗi tháng em căn vào hóa đơn bán hàng, dựa vào định mức, rồi tính ngược lại chi phí nguyên liệu, nhân công…”
Nghe xong, người làm thuế hiểu ngay:
– Doanh nghiệp không đang ghi nhận quá trình sản xuất – doanh nghiệp đang dựng lại chi phí cho khớp với doanh thu.
Giá thành đúng phải xuất phát từ:
– Nguyên liệu thực tế xuất kho
– Lương thực tế trả cho bộ phận sản xuất
– Chi phí thực tế phát sinh trong chu kỳ sản xuất
– Hóa đơn đầu ra chỉ là kết quả cuối, không phải “điểm xuất phát” để nghĩ ngược lại.
- Kho chất đầy hàng, nhưng sổ sách bảo… “bán hết rồi”
Đoàn thuế xuống kho, thấy:
– Thành phẩm xếp đầy kệ
– Hàng đóng gói, dán nhãn, chuẩn chỉ
Nhưng khi xem sổ 155, kế toán nói:
“Dạ bên em làm ra là bán hết trong tháng, thành phẩm không tồn kho, 155 cuối kỳ bằng 0.”
Lúc này, sẽ có một trong hai khả năng:
– Kế toán không hiểu bản chất hạch toán – không nắm quy trình nhập – xuất thành phẩm.
– Doanh nghiệp cố tình điều chỉnh giá thành, “xóa” tồn kho để phục vụ mục đích nào đó (che giấu lỗ, làm đẹp báo cáo, hợp thức hóa hàng hóa không có thật…).
Không phải cứ kho nhiều – sổ ít là “gian lận”, nhưng nếu kho thực tế và sổ 155/152 đi hai con đường riêng, chắc chắn đoàn thuế sẽ yêu cầu đối chiếu lại toàn bộ quy trình sản xuất – nhập kho – xuất bán.
- Giá thành theo “định mức tưởng tượng”, không theo phiếu xuất thực tế
Có doanh nghiệp tính giá thành theo kiểu:
– Một sản phẩm định mức 1,2 kg nguyên liệu
– Tháng này làm 10.000 sản phẩm → cho xuất kho 12.000 kg
– Không dựa vào phiếu xuất kho, không dựa vào lệnh sản xuất, không có bảng tổng hợp xuất dùng really.
Trên sổ, nhìn thì “rất khoa học”:
– Đủ định mức, đủ tỷ lệ, đủ tỷ trọng 621–622–627.
– Nhưng đó là kịch bản kế toán dựng, không phải kết quả của nghiệp vụ thực tế.
Người làm thuế sẽ hỏi:
“Phiếu xuất kho đâu? Lệnh sản xuất đâu? Bảng tổng hợp xuất theo sản lượng đâu?”
Nếu không có, hoặc chỉ là các bảng làm lại cho đẹp, thì cơ quan thuế có quyền nghi ngờ tính trung thực của giá vốn, và có cơ sở ấn định lại hoặc loại bớt chi phí.
- Kế toán chưa từng bước chân xuống phân xưởng
Một trong những câu hỏi “đời thường” nhưng rất hay được hỏi:
“Em đã xuống xưởng bao giờ chưa? Quy trình làm ra sản phẩm có mấy công đoạn?”
Khi kế toán lúng túng, trả lời:
“Dạ… em chỉ làm trên sổ, chưa xuống xưởng lần nào… em không rõ lắm công đoạn…”
Thì trong mắt thanh tra, điều đó có nghĩa là:
Người chịu trách nhiệm tính giá thành không hiểu quy trình sản xuất.
Những con số 621–622–627–154 em đang trình bày chỉ là con số, không phản ánh dòng chảy thực tế trong xưởng.
Kế toán giá thành mà không hiểu sản phẩm được tạo ra như thế nào, rất khó thuyết phục được bất kỳ đoàn kiểm tra nào.
- Bảng lương 5 người, ngoài xưởng 50 người
Đây là một hình ảnh rất thường gặp.
Đi ngoài xưởng, cán bộ thuế thấy:
– Công nhân làm việc ầm ầm, 3 ca liên tục
– Đếm sơ đã vài chục người
Nhưng khi xin bảng lương, thang bảng lương, đóng BHXH, kế toán đưa:
– 8–10 người có tên, trong đó nhiều người là hành chính, văn phòng
– Công nhân trực tiếp sản xuất chỉ 3–5 người
Lúc này, câu hỏi của đoàn thuế không còn là: “Giá thành đúng hay sai?” nữa, mà là:
DN đang trốn đóng BHXH ở mức nào?
Chi phí nhân công trực tiếp sản xuất ghi vào đâu? Có bị đội sang tài khoản khác không?
Giá thành có bị “chế biến” để hợp thức phần chi phí không minh bạch không?
Một khi đã đụng đến lao động thực tế, lương, BHXH, thì rủi ro không chỉ là thuế TNDN, mà còn cả thanh tra lao động, bảo hiểm.
- Kho vật tư đầy ắp, nhưng 152 trên sổ lại “teo tóp”
Trường hợp này cũng rất “đời”:
– Vật tư nằm kín nhà kho, nhiều lô hàng mới nhập, pallet xếp cao
– Nhưng số dư 152 trên bảng cân đối chỉ vài chục – vài trăm triệu
Cán bộ thuế sẽ đặt câu hỏi:
Nguyên liệu này nhập khi nào? Có hóa đơn không?
Đã hạch toán hết sang 154/621? Nếu rồi, vậy sản lượng – thành phẩm đâu?
Có phần nguyên liệu nào đang sử dụng nhưng chưa hạch toán, để chờ “xử lý” sau không?
Không ai kết luận ngay là gian lận. Nhưng sự chênh lệch quá lớn giữa “mắt thấy” và “sổ ghi” luôn là dấu hiệu để soi kỹ hơn.
- Giá thành được “bẻ sẵn” theo tỷ lệ % 621–622–627
Có DN thú thật:
“Mỗi tháng em chia giá thành theo %: 621 khoảng 60%, 622 khoảng 20%, 627 khoảng 20%. Em thấy ngành này thường vậy nên em chia luôn cho nhanh.”
Nghe rất hợp lý… nếu đây là bài ví dụ trong sách.
Nhưng với đoàn thuế, cách làm đó cho thấy:
– DN không lập bảng phân bổ chi phí sản xuất chung
– Không dựa vào chi phí thực tế mà chỉ “cắm tỷ lệ”
– Hệ thống thu thập dữ liệu chi phí yếu, thiếu – phải bù bằng ước lượng
– Giá thành có thể không sai nhiều về con số, nhưng sai về bản chất. Và đó là điểm yếu khi giải trình.
- TK 154 “một cục”, không chi tiết theo sản phẩm/công trình
Ở doanh nghiệp sản xuất, xây lắp, nếu tài khoản 154 chỉ có:
Một dòng tổng: 154 – Chi phí SXKD dở dang
mà không chi tiết:
– Theo phân xưởng
– Theo công trình
– Theo đơn hàng
– Theo mã sản phẩm
thì khi thanh tra, cơ quan thuế khó chấp nhận luận điểm:
“Giá thành đã được tính đúng thực tế.”
Vì bản chất của giá thành là phải trả lời câu hỏi:
– Sản phẩm A hết bao nhiêu chi phí?
– Công trình B đang dở dang bao nhiêu?
– Đơn hàng C lãi hay lỗ?
Nếu 154 chỉ là cái rổ chung, thì rất khó chứng minh doanh nghiệp phân bổ chi phí đúng đối tượng.
- Dở dang “sống mãi trong truyền thuyết”
Có những doanh nghiệp, năm nào cán bộ thuế cũng thấy:
– 154 dở dang: 7–8 tỷ
– Sang năm sau vẫn 7–8 tỷ
– Năm nữa vẫn na ná như vậy
Mỗi lần hỏi lại, kế toán trả lời:
“Dạ công trình vẫn dở dang, chưa quyết toán anh ạ…”
Một lần, hai lần còn nghe được. Nhưng nếu nhiều năm liền, không có biên bản quyết toán, không có lý do hợp lý (như dự án treo, vướng pháp lý…), cơ quan thuế bắt đầu xem:
– Có phải DN “treo chi phí” để giấu lỗ?
– Có phải dở dang này đã không còn thật, nhưng không dám xử lý?
– Lúc đó, dở dang rất dễ bị “xẻ” ra, loại bớt khi ấn định thuế.
- Một vài dấu hiệu khác mà đoàn thuế rất hay để ý
Ngoài các tình huống trên, kinh nghiệm thực tế cho thấy, mỗi khi:
– Giá vốn thấp bất thường so với mặt bằng ngành
– Tồn kho 155/152 luôn tròn, đẹp, ít biến động
– Không có lệnh sản xuất, không có phiếu giao việc, không có nhật ký sản xuất
– Tỷ lệ hao hụt bằng 0, hoặc quá thấp so với thực tế ngành thì đó đều là các “ngòi nổ” khiến đoàn thuế đào sâu vào giá thành.
Tham khảo thêm:
- Hướng dẫn cách tính giá thành cho công ty cơ khí sản xuất nhiều mặt hàng
- Những lưu ý khi tính giá thành sản phẩm của một công ty
Trên đây là bài viết KIỂM TRA GIÁ THÀNH DƯỚI GÓC NHÌN CỦA CÁN BỘ THUẾ – CỰC HAY mà Ketoanhn.org tổng hợp được hi vọng giúp ích được bạn trong công việc.
Nếu có bất kỳ thắc mắc liên quan cần giải đáp bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ. Tổng đài hỗ trợ tư vấn miễn phí: 1900 6246
Ketoanhn.org chúc bạn làm tốt công việc
Kết nối với chúng tôi: https://www.facebook.com/ketoanhn.org/
Nếu bạn muốn học thực tế trải nghiệm va vất cùng kế toán trưởng giàu kinh nghiệm cần trên tay bộ chứng từ bao gồm: hóa đơn đỏ, phiếu thu chi, nhập xuất…của doanh nghiệp đang hoạt động có thể lựa chọn một lớp học kế toán thực hành của Trung tâm kế toán Hà Nội là đơn vị được thành lập từ năm 2005 đi đầu trong lĩnh vực đào tạo kế toán thực hành trên chứng từ hóa đơn đỏ hiện có 39 cơ sở học trên toàn quốc, 6 cơ sở học tại Hà Nội. Hàng tháng trung tâm vẫn đào tạo cho hơn 1000 học viên trên toàn quốc.
Chi tiết liên hệ Hotline: 0974 975 029 (Mr Quân)
